vrijdag 25 april 2014

Falende ICT-projecten van de overheid


Vandaag begreep ik uit het NRC-artikel Politici snappen dus niks van ICT dat zes jaar oude rapporten van de Algemene Rekenkamer over dit thema blijkbaar nog steeds geen vruchten hebben afgeworpen. De tijdelijke commissie ICT van Ton Elias c.s. begint vandaag pas met een serie hoorzittingen. Uit een recent artikel van Binnenlands Bestuur maak ik op dat die commissie al bezig is sinds 2012, en dat er in de tussentijd al veel meer onderzoeken zijn gedaan en adviezen zijn gegeven. Maar over welke mislukte ICT-projecten gaat het nu zoal, en om welke bedragen? Als je googlend je geheugen opfrist schrik je je het leplazerus. Een paar recente gevalletjes van 'geld over de balk':
Dit zijn, met uitzondering van het UWV-drama, niet eens de projecten die de commissie Elias onderzoekt. De commissie richt zich op projecten als C2000 en de OV-chipkaart. Dit zijn ook niet de talloze projecten die als geslaagd worden omschreven, terwijl ze toch niet zullen brengen of hebben gebracht wat er ooit van werd verwacht. Iedereen kan vermoedelijk wel een paar websites, systemen of projecten uit de eigen directe omgeving opsommen die tot die laatste categorie behoren.

ICT op deze schaal is enorm complex. Er gaat ook veel mis door verplichte aanbestedingstrajecten. ICT-bedrijven gaan ook niet vrijuit. NRC schrijft: "De enigen die politici uit de droom van ICT als wondermiddel kunnen helpen, zijn specialisten. Maar ICT-bedrijven kijken wel uit. Aan de overheid valt veel geld te verdienen. En geen onderneming is groot geworden door 'dat kan niet' te verkopen."

Dat is misschien wel het werkelijke probleem. In projecten van deze omvang voelt slechts een enkeling zich 'eigenaar' van een probleem of deelproces. Het geheel wordt al snel abstract en ongrijpbaar. Alle concessies die gedaan moeten worden leiden tot middelmaat of onvoldoende resultaat.

Maar wat is nu de oplossing voor al deze ellende? Volgens August Hans den Boef en Rinke Smedinga gaat het allemaal om regie. En zij stellen dat de oplossingen er al liggen: "Voor de politici is er goed nieuws. Het advies is al geformuleerd. Het Nationale Urgentieprogramma. Waarom krijgt dat door Wallage aanbevolen programma geen herkansing, inclusief het voorzitterschap van de (vice-)minister-president? En de adviezen van Docters van Leeuwen (de Adviescommissie ICT en Overheid) zouden het perfecte kader vormen voor het stoppen van de sluipende crisis. En de noodzakelijke basis leggen voor een gezonde samenwerking tussen overheid en burgers."

Ik ben benieuwd of team Elias in het najaar met andere bevindingen en aanbevelingen komt. Het moet toch mogelijk zijn om onnodige uitgaven te voorkomen door ze van meet af aan goed te controleren? Er moet toch macht bij ICT-bedrijven weggehaald kunnen worden door ze te straffen voor slechte producten of dienstverlening?

Gerelateerd:
Gelezen: Het Innovatieplatform
Een dashboard voor de ICT-projecten van de overheid
Overheidsuitgaven: tijd voor meer transparantie

@

Foto: Titanic Universe

donderdag 24 april 2014

Slotjes: een droefstemmend inkijkje in de transparantie van openbare bibliotheken


Openbare bibliotheken en transparantie. Als je je er een beetje in verdiept knap je er niet van op. Een kleine greep:
  • In 2010 trokken de directeuren van openbare bibliotheken zich terug op LinkedIn. Achter een slotje.
  • Toegegeven, je kunt nu ook een paar berichten lezen zonder in te loggen, maar het gros van de kennisdeling op het door de sector gefinancierde kennisplatform speelt zich af achter slotjes. Omdat daar behoefte aan is, zo wordt gesteld.
  • In de bibliotheek Middelburg gebeuren heel veel rare dingen. Leidde de onrust die dat veroorzaakte tot meer openheid? Integendeel. Het gevolg is slechts: nog meer achterkamertjesgeweld, nog meer slotjes.
  • Van het dossier Bibliotheek Rotterdam komt een vies luchtje af. Er kwam wel wat pijn naar buiten maar de medewerkers doen er online toch maar liever het zwijgen toe. Dan weet je wat er regeert. Het open vizier in ieder geval niet. De mondjes blijven op slot.
  • Het dossier bibliotheek Eindhoven is ook al zo curieus. Een directeur die goed lag bij velen vertrok al na een jaar adviseert bibliotheken nu op commerciële basis. Dat op zich roept al heel veel vragen op maar de aandacht daarvan wordt toch afgeleid door zijn opvolger, die op Twitter tracht bezorgde medewerkers van andere bibliotheken de mond te snoeren. Slotjes op hun 'bioscopen' gaarne. Zie hierboven. Gelukkig niet in alle gevallen met succes.
  • Een van de belangrijkste platformen voor kennisdeling binnen de sector, Bibliotheekblad, is achter een slotje verdwenen omdat de uitgever meer inkomsten wil genereren. Of de uitgever daar verstandig aan doet is een discussie op zich, maar waarom reserveert een branche die zoveel miljoenen verkwist geen geld voor het in stand kunnen houden van een van de weinige openbare informatiebronnen?
  • Via een nieuwsbrief doorklikken naar de site van de VOB? Inloggen vereist, beste mensen. Slotjes zijn het nieuwe mantra.
  • Er is geen organisatie die de verantwoordelijkheid wil dragen voor de voortzetting van de succesvolle Airport Library. Dat is al erg genoeg, maar nog erger is dat niemand weet waarom dat zo is. Het is besloten achter deuren met slotjes
Nogmaals, dit is slechts een greep. Het is het topje van een hele grote, koude ijsberg, die vrijwel ieder vuurtje in de harten van al die bibliotheekmedewerkers in Nederland doet doven. Politiek, geld en macht bepalen de agenda. Subsidiestructuren doen de rest.

Frank Huysmans schreef onlangs een prachtpleidooi, waar ik me goed in kan vinden: Welke kant kiezen wij informatieprofessionals? Een essay. Ik citeer:
Elke bibliothecaris, archivaris, informatie- of kennismanager dient zich van het hedendaagse strijdtoneel bewust te zijn en van de morele verplichtingen die dat – als bewaker van de intellectuele vrijheden en de universele toegang tot informatie – met zich meebrengt. De ethiek van het vak is dat je je hiervan voortdurend bewust moet zijn, juist wanneer je in dienst werkt van een bedrijf of organisatie die belang heeft bij het inperken van dat publieke domein. Dat betekent in de praktijk dat je de luis in de pels moet zijn. Dat je bereid moet zijn geregeld kritische vragen te stellen aan je collega’s en je manager, ook als die daarop niet zitten te wachten.
Daar kun je het alleen maar mee eens zijn, toch? Maar wat heb je daar eigenlijk aan, als al die slotjes de basis zijn van openbare bibliotheken? Dat is helemaal geen basis. Die slotjes zorgen ervoor dat het bibliotheekwerk geleidelijk van binnenuit wordt opgevreten, hapje voor hapje. Mensen zijn bang, verdrietig of apathisch, en het ergste is: iedereen heeft het maar over die vermaledijde stippen aan de horizon, maar zien we stippen die hoop uitstralen? Neen. Of om maar in politiek jargon te blijven: dan kunnen we het over die eigen kloteschaduw heenspringen ook wel vergeten.

Gerelateerd:
De Bibliotheekwereld anno 2010: geheime stukken en besloten forumsites

@

dinsdag 22 april 2014

Video: hoe een Limburgse archiefman op een Duits congres vertelt over een Middelburgse blogger


Begin deze maand verzorgde Ingmar Koch een presentatie in Stuttgart, met de titel Offene Archive 2.1. Ingmar vertelde me op voorhand dat hij de ontwikkeling van dit weblog, dat ooit begon als ZB Digitaal, ook zou opnemen in de presentatie. Dat ik mijn eigen tronie nu terugzie in zijn presentatie verrast me dus niet, maar dat neemt niet weg dat ik het bijzonder vind om het nu alsnog te kunnen zien en horen. Ik citeer Ingmar van zijn eigen blog:

Das erste Beispiel ist über einen Blog.

Meet Edwin.

Edwin arbeitete in 2005 bei dem Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg als er das Blog zbdigitaal.blogspot.com begann. Der Zweck des Blogs war es, Kollegen zu informieren über neue digitale Entwicklungen. Und da das Intranet nicht angemessen war, trat er in de Öffentlichkeit auf Blogspot.com. In sein ersten Beitrag schrieb er „Ein besuch an der DE Konferenz gab Anlass zu diesem vorübergehenden Blog." Beachten sie das Wort "vorübergehend".

In Dezember 2006 werden die Vereinbarungen formalisiert und seitdem ist blogging auch arbeit für Edwin. Zbdigitaal.blogspot.com wird in kurzer Zeit sehr beliebt. Edwin schreibt viel, viel Leute reagieren und ZBdigitaal ist das beste und einflussreichste blog in der Niederländischer Bibliothek-Szene. Knapp zwei Jahren später, in Mai 2008 ändert sich die Web-Adresse von Zbdigitaal.blogspot.com in zbdigitaal.nl. Wie man hier kan sehen, hat Edwin die Adresse in seinem Namen registriert und nicht in Namen von Zeeuwse Bibliotheek. Damit ist die Adresse sein Eigentums.

Wieder zwei Jahren später ist zbdigitaal.nl „Tijdelijk gesloten“: Vorübergehend geschlossen. Zuvor schrieb Edwin jeden Tag mehrere Stücke, jetzt erschien einige Wochen kein einzel Stuck...Und dan kehm die letzte große Änderung.  Einen Monat später, rief die Website plötzlich  edwinmijnsbergen.nl statt zbdigitaal.nl.
Edwin hatte die Zeeuwse Bibliothek verlassen und war als unabhängiger Berater gestartet.

Und die Website? Die hat Edwin ganz „mitgenommen“ und die Inhalte sieht er als sein Eigentum.
Aber ist das nicht Eigentum – und Archive – des Bibliotheks? Leider ist es jetzt zu spät: Edwin ist weg, der Blog steht auf sein Google-user und die Webadresse ist sein Eigentum.

Ganz toll! Dank je wel Ingmar!

Gerelateerd:
Tijdelijk gesloten
Zbdigitaal.nl wordt edwinmijnsbergen.nl
Een nieuwe wending

@

zaterdag 19 april 2014

Grams: een nieuwe online toegangspoort tot wapens en drugs



Als je het nieuws over de macht en het bereik van internationale inlichtingendiensten een klein beetje hebt gevolgd, dan heb je vast ook wel eens het gevoel gehad dat er op het web geen echte vrijhavens meer zijn. Dat alles gecontroleerd wordt. Ik denk zelf ook dat we ons niet al te veel illusies meer hoeven te maken, maar aan de andere kant: het digitale universum dijt sneller uit dan de netwerken die er grip op proberen te krijgen. Sla het recent gepubliceerde rapport van EMC er maar eens op na, over de omvang van de digitale wereld. Duizelingwekkende cijfers zijn het.

Vanuit dat perspectief vind ik het interessant om te lezen dat het in 2012 gesneuvelde netwerk Silk Road nooit echt is weg geweest. Dat wil zeggen: na de arrestatie van de hoofdrolspelers rondom dat platform werden er gewoon weer nieuwe sites gelanceerd, die ook gebruik maken van het Tor-netwerk. Dat doet je afvragen hoe lek dat netwerk nu wérkelijk was.

Op Wired lees ik nu dat het 'Duistere Web' inmiddels ook een eigen zoekmachine heeft, genaamd Grams. Ik kon het niet laten om het even uit te proberen met de zoekterm 'Dutch'. Dat werkt inderdaad prima. Bij doorklikken stuit je al snel op loginschermen, maar dat is vast ook zo te regelen. Even de Tor Browser Bundle installeren en je kunt winkelen als nooit tevoren.

Het lijkt Whack-a-Mole wel, dit spelletje.

Gerelateerd:
Silk Road: anoniem online drugs kopen, met p2p-geld (2011)
Veiled: the evolutie van Darknets (2009)
Freenet: vrijhaven voor smeerlappen en terroristen (2006)
Ondoorgrondelijk ondergronds: private P2P gemeenschappen (2006)

@

vrijdag 18 april 2014

Midgard: hoe de tegenbeweging de Middenwereld verloor


Van mij zul je geen kwaad woord horen over het jongerenwerk anno 2014: ik weet er simpelweg te weinig van en de geluiden die mij wél bereiken zijn overwegend positief. Er gebeurt nog steeds van alles, misschien zelfs wel meer dan ooit tevoren. Dat neemt niet weg dat ik altijd een weemoedig gevoel krijg als ik lees over de jongerencentra in Zeeland tussen, pak ‘m beet, 1965 en 1995. Die centra waren heus niet beter dan de honken en podia waar de jeugd tegenwoordig terecht kan, maar de verhalen en foto’s uit die periode stralen wel een compleet andere sfeer uit dan nu. Het waren de bolwerken van de tegenbeweging. Je trof er de hippies en de provo’s , de anarchisten, punkers en skinheads. Als je beelden van toen vergelijkt met die van nu valt je op hoe gepolijst en georganiseerd alles nu lijkt te zijn. Soms heeft het zelfs iets klinisch. Dat zegt waarschijnlijk meer over toen dan over nu. De centra van weleer ademde in vrijwel alles onrust en verzet. Er mocht overal gerookt worden. Er was nog wat meer verzuiling binnen de jongerencultuur. Nu zijn jongeren breder georiënteerd en hebben ze andere contactmogelijkheden. Ik noem maar eens iets. Ik wil maar zeggen: zo eenvoudig is het nog niet, om de periodes met elkaar te vergelijken.

Midgard was tussen 1976 en 1997 was gevestigd in een van de mooiste straatjes van de stad, de Kuiperspoort. Juist die locatie maakte het centrum (vernoemd naar Midgaard, de middenwereld bevolkt door de mens, uit de Noordse mythologie) tot wat het was: een prachtig maar weggemoffeld jongerenhol,omringd door de achtertuinen van welgestelde (Middel)burgers. Achteraf vind ik het knap dat Midgard het zo lang heeft volgehouden op die locatie. Als je ziet wat er in twintig jaar allemaal gebeurde in en rondom het pand op nummer 12 kun je nauwelijks geloven dat de omwonenden de strijd tegen de aanwezigheid van het centrum niet eerder wonnen. Er speelden talloze ruige bandjes, die een al even ruig publiek trokken. Rondom optredens van bands als Tröckener Kecks ging het allemaal nog wel maar er waren ook avonden dat het uit de hand liep, zoals die keer dat de Groningse pretpunkband Boegies Midgard aandeed. Dat mondde uit in een knokpartij waar nu nog over gesproken wordt. En dan waren er ook nog de bezettingen en demonstraties. Aksie, weet je wel? Ik was er niet bij, maar ik stel me voor dat die initiatieven niet onopgemerkt aan de buurt voorbij gingen. De straatjes zijn smal, in dat gedeelte van de stad.

Een agent vertelde me onlangs dat er wel degelijk protesten waren van wijkbewoners. Eén buurman belde trouw iedere avond zijn klacht door naar de politie, met als doel het opbouwen van een dossier. In 1997 was het pleit beslecht. Toen moest Midgard verhuizen naar de Herengracht, waar het centrum ook niet welkom was. In Bachtensteene hield het centrum het daarna nog tien jaar vol, maar toen was het einde verhaal: de middenwereld hield op te bestaan.

@

Deze bijdrage verscheen eerder in de PZC-rubriek Barcodes, op 11 april 2014

donderdag 17 april 2014

Auteursrecht vs delen bij Caravannen!


De deeleconomie en de oude (uitgeef-) wereld blijven botsen. Neem nu het voorbeeld van Minicamping Werendijke. Die camping -met kloostertuin- nabij Zoutelande wordt geëxploiteerd door twee zussen die er samen met hun ouders keihard voor hebben gewerkt om er iets moois van te maken. De dames waren dan ook met recht trots op een lovend artikel over hun werk in het tijdschrift Caravannen!: ze deelden een scan van het artikel op Facebook.

Het tijdschrift pikte dat bericht op. De redactie gaf het bericht een like en deelde het op de eigen pagina. Mooie reclame! De pagina van het blad heeft immers bijna 5000 fans.

Wij wilden het artikel ook graag plaatsen op Veere Dronk, bij Porta Coeli, en vroegen de zussen Dingemanse daarom om toestemming . Zij speelden de vraag weer door naar de uitgever van Caravannen!, Interdijk, die echter géén toestemming gaf. Daar begreep de zussen niets van. Wij ook niet. Het artikel stond toch al openbaar online en het delen door de redactie was toch eigenlijk al een vorm van goedkeuring? De antwoorden van de uitgeverij op die vragen zijn veelzeggend:
Onze redactie 'liked' jullie enthousiasme en daarom onze 'Like' & 'toestemming zonder woorden met die Like:-))' van hetgeen in de vorm zoals het daar op dat moment stond. Wij ook enthousiast! Verder is copyright nou eenmaal copyright en geen vrijgave. Das echt niet krom zoals je voorin de uitgave van Caravannen! kunt lezen. Zonnige groetjes vanaf het secretariaat P.S. Zullen wij jullie nog doosje met extra nummers toezenden?  Ook leuk! :-))
en later:
Copyright is natuurlijk iets speciaals. Daar doen wij ons 'vak' ook voor bijvoorbeeld de Caravannen! Zoiets moet zijn eigen gezicht behouden en daarbij is de print waar dit op bewerkt is ook weer ons 'vak'. Vandaar ook de copyright om het niet 1 op 1 links- en rechts pagina's te kopiëren of te scannen. Dus een copyright van de pagina's weggeven kunnen wij niet doen. Het is voor ons ook leuk(er) om de mensen enthousiast te maken om de uitgave in de winkel te kopen.
Probeer dat maar eens uit te leggen aan iemand die geen onderscheid maakt tussen Facebook en de rest van het web. Of aan iemand die stelt dat online verwijzingen kunnen bijdragen aan een grotere bekendheid van een product, in dit geval een blad. Dat lukt toch gewoon niet?

We respecteren het auteursrecht natuurlijk in dezen, maar daar is ook alles mee gezegd. Deze interpretatie van bescherming slaat gewoon nergens op.

@